Het gehoor

Doof dementeren

Artikel: Gezond gehoor: Ouderen met slecht gehoor takelen sneller af

Een slecht gehoor op oudere leeftijd hangt samen met snellere geestelijke aftakeling. Het zorgt mogelijk voor problemen bij het denken en herinneren, concludeerden Amerikaanse onderzoekers. Zes jaar lang voerden zij meerdere cognitieve metingen uit bij zo'n tweeduizend ouderen. Daaruit bleek dat ouderen met een slecht gehoor een 40% snellere geestelijke aftakeling lieten zien dan leeftijdsgenoten zonder gehoorproblemen. Dit onderzoek is het eerste dat de link legt tussen gehoorverlies en cognitieve achteruitgang. Om erachter te komen hoe het verband precies in elkaar zit, is verder onderzoek nodig.

bron: www.wetenschap24.nl

Het belang van horen

Geluid heeft een belangrijke betekenis in het leven van elk van ons, op welke leeftijd dan ook en om het even hoe het gesteld is met onze geestelijke gezondheid.

Het gehoor heeft een viertal belangrijke functies:

1. Gevoel van veiligheid (waarschuwen voor gevaar,…)

2. Signaalfunctie (informeren en helpen je in het dagelijkse leven: telefoon, deurbel, wekker…)

3. Taalfunctie (contacten leggen met elkaar, kennis verwerven, gevoelens uiten, structureren we ons denken… )

4. Ontspanning (TV-kijken, muziek beluisteren of maken, film, toneel…)

Wanneer ons gehoor ons in de steek laat dan merken we eigenlijk dat deze 4 functies verminderen of volledig wegvallen.

Achtergrondgeluiden worden minder goed of niet waargenomen en dit zal het veiligheidsgevoel belemmeren. Er wordt bv. niet gehoord dat een persoon van achteren wordt benaderd, ze horen niet meer dat er op de deur geklopt wordt en schrikken dus wanneer er plots iemand in de kamer staat.

Een tweede gevolg van een verminderd gehoor is eigenlijk dat ze zich vaak gaan sociaal isoleren. Ze nemen niet meer deel aan activiteiten, beginnen zich in hun kamer terug te trekken, want ze begrijpen niet wat er rondom hen gebeurt.

Een derde probleem die we vaak zien opduiken is een ongecontroleerd en ongewenst stemgebruik. Ze gaan roepen, omdat ze zichzelf minder goed horen.

Een vierde probleem is dan vaak ook de beperktere ontspanningsmogelijkheden: TV wordt minder goed of niet verstaan, muziek luisteren doen ze niet meer omdat alles vervormd klinkt.

Door een gemis aan een gevoel van veiligheid, sociale isolatie, beperkte ontspanning… kunnen zich gedragsproblemen gaan manifesteren.

Probeer deze situaties te voorkomen, probeer tijdig een gehoorprobleem uit te sluiten en naar de beste oplossing te zoeken. Voor de ene persoon kan dit 1 of 2 hoortoestellen zijn, bij de andere persoon kan dit een hoorhulpmiddel zijn onder de vorm van een luistersysteem voor TV of muziek, trilwekker …

Bron: Rita hoort niet goed

Anatomie van het oor:

Het oor bestaat uit drie delen:

het uitwendige oor of buitenoor
het middenoor
het inwendige oor of binnenoor.

Het buitenoor, de oorschelp en de gehoorgang vangen geluidsgolven op en transporteren ze naar het middenoor. Het middenoor wordt door het trommelvlies van het uitwendige oor gescheiden.

De gehoorbeentjes, die hamer (malleus), aambeeld (incus) en stijgbeugel (stapes) genoemd worden, vormen samen met het trommelvlies het middenoor. Die beentjes bevinden zich in een met lucht gevulde ruimte die door middel van de buis van Eustachius in verbinding staat met de neusholte. Daarom hoor je soms niet goed als je erg verkouden bent, de infectie wordt dan doorgegeven aan het oor. Het trommelvlies reageert op geluidsgolven door heen en weer te bewegen, zo ongeveer wanneer je met je handen op een trommel slaat. De gehoorbeentjes vangen dat geluid op en gaan dit geluid gaan versterken vooraleer ze het doorgeven aan het slakkenhuis.

Daarmee zijn we al in het binnenoor beland. Het slakkenhuis ziet eruit zoals het heet: als het huisje van een slak. Het bestaat uit een opgerolde lange slang, gevuld met een vloeistof. Op de wanden van die slang bevinden zich ongeveer 15000 haarcellen die alle geluidsfrequenties opvangen en omzetten in ‘stroomstootjes’ die aan de gehoorzenuw worden doorgegeven. In het binnenoor, bij het slakkenhuis, bevindt zich trouwens ook het evenwichtsorgaan. Het komt daarom voor dat bepaalde vormen van gehoorverlies gepaard gaan met evenwichtsproblemen.

De gehoorzenuw ontvangt van het slakkenhuis stroomstootjes die voor verschillende geluidsfrequenties staan. De gehoorzenuw ‘hoort’ de verschillende hoge en lage tonen en geeft ze door aan de hersenen.

Het uitwendige oor en het middenoor werken met mechanische energie: het geluid wordt via instrumenten doorgegeven. Het binnenoor en de gehoorzenuw werken met elektrische energie, het geluid wordt hier omgezet in ‘stroomstootjes’. (Tijsseling, 2008/2009; Son, 2010)

Video

Bekijk de video en meer informatie op de website van GN ReSound.

De mogelijke aard en oorzaken van gehoorverlies

Een gehoorverlies kent twee vormen; een perceptieverlies of een geleidingsverlies, maar kan ook een combinatie van beide zijn.

Sensorieneuraal gehoorverlies of perceptieverlies

Een perceptief gehoorverlies is het meest voorkomende type gehoorverlies. Bij dit type gehoorverlies gaat het om problemen in de cochlea (ook wel slakkenhuis genoemd) of de gehoorzenuw. In de meeste gevallen gaat het om een functiestoornis van de zeer gevoelige kleine trilhaarcellen in de cochlea, die instaan voor het doorgeven van het geluid naar de gehoorzenuw en vervolgens naar de hersenen. In 90 procent van de gevallen gaat het om een chronisch gehoorverlies. Vaak is dit het gevolg van het natuurlijke verouderingsproces, maar soms zijn er andere oorzaken:

Lawaaitrauma
Genetische afwijking
Virale infectie in het binnenoor
Sommige medische behandelingen zoals chemotherapie of radiotherapie
Hoofdtrauma

Een perceptief gehoorverlies kan medisch niet behandeld worden, maar een hoortoestel is in de meeste gevallen wel een oplossing.

Conductief gehoorverlies of geleidingsverlies

Bij een conductief gehoorverlies worden de geluidsgolven geblokkeerd voor ze het binnenoor bereiken. Het probleem kan zich bevinden in de gehoorgang of het middenoor. Mogelijke oorzaken zijn:

Oorsmeerprop
Vochtophoping in het middenoor
Otosclerose (verbening van de gehoorbeentjes)
Middenoorontstekingen
Trommelvliesperforatie

In de meeste gevallen kan een geleidingsverlies medisch behandeld worden.

Gemengd gehoorverlies

Hierbij treden zowel een perceptiegehoorverlies als een geleidingsverlies op. Oplossingen voor een gemengd gehoorverlies kunnen zowel een medisch behandeling als het dragen van een hoortoestel zijn.

De graad van uw gehoorverlies

<20 dB HL: normaal gehoor
21 – 40 dB HL: licht gehoorverlies
41 – 70 dB HL: matig gehoorverlies
71 – 90 dB HL: ernstig gehoorverlies
>90 dB HL: zeer ernstige gehoorverlies of doofheid

Wat is ouderdomsslechthorendheid?

Bij het ouder worden gaat het gehoor langzamerhand achteruit. Dit wordt presbyacusis of ouderdomsslechthorendheid genoemd. De oorzaak is een natuurlijke slijtage van de haarcellen in het binnenoor. Ouderdomsslechthorendheid kenmerkt zich door gehoorverlies voornamelijk in de hoge tonen. Het gehoor wordt minder scherp, ook al merkt men dat zelf niet zo snel. De geluidssterkte bij lage tonen is groter en daardoor blijft men wel spraak horen maar kan men het niet goed herkennen of verstaan. Vaak denkt men dan dat de andere onduidelijk spreekt. In het begin horen mensen bijvoorbeeld het gefluit van de vogeltjes steeds minder goed, later krijgen ze ook problemen met kinderstemmen en , meer in het algemeen, het met verstaan van spraak.

Ouderdomsslechthorendheid treedt typisch op vanaf ongeveer het vijftigste levensjaar, maar kan ook al eerder beginnen. Niet iedereen krijgt er last van: onderzoek wijst uit dat op hoge leeftijd (75+) ongeveer de helft van de bevolking last heeft van slechthorendheid.

Wat is tinnitus?

Tinnitus is de officiële medische term voor oorsuizen, ofwel het waarnemen van geluiden terwijl er geen geluidsbron buiten je aanwezig is. De geluiden die mensen horen lopen uiteen: het kan gesuis zijn, zoals van de wind of de branding, maar ook piep- en fluittonen komen vaak voor. Verder zijn er mensen die bonzen, bonken, stampen, geknetter, gehamer, gegil of een combinatie van deze geluiden horen. De een neemt de tonen zacht waar; waardoor de belasting door de aandoening draaglijk blijft. Gedurende de dag wordt het eigen geluid overstemd door alle andere geluiden om je heen. Alleen kan het lastig zijn om ’s avonds in slaap te vallen. Een ander heeft doorlopend last van de tinnitus, omdat het luid aanwezig is en/of voortdurend van karakter verandert. Eraan ontkomen is onmogelijk.

Tinnitus is geen ziekte maar een symptoom. In veel gevallen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden en is er medisch gezien ook niets tegen te doen. Tinnitus kan gepaard gaan met gehoorverlies maar dit hoeft niet altijd noodzakelijk zo te zijn.

Aanrader: Het boek ‘Oorlog in het hoofd’ van Michel Follet. In dit boek spreekt hij over zijn eigen ervaringen rond tinnitus (en hyperacusis).

Bibliografie

How we hear. (sd). Opgehaald van GN Resound: http://www.gnresound.nl/hearing/howwehear/Howwehear.aspx

Son, N. v. (2010). 101 vragen over horen. Utrecht/Antwerpen: Immerc bv.

Tijsseling, C. (2008/2009). Doof of zo? Wegwijzer bij gehoorverlies. Utrecht/Antwerpen: Kosmos uitgevers B.V.